.:مشاورحقوقی خانواده:.

تكروي وخودمداري در هيچ يك از سازمانها ي موجود ديده نمي شود وبر اثر همين وحدت وانسجام است كه تندرستي و سلامت بدني تاً مين مي شودبراي خانواده كه اولين مكتب تربيت اجتماع مي باشد اسلام راهنمائيهاي سودمندي دارد وقوانين ودستورات جالبي وضع كرده است .

اين دستورات حياتبخش ، نظم وآرامش خانواده را تامين مي كند ومحبت وصفا وسعادت و خوشبختي بوجود مي آورد . خانواده در مرحله اول از « زن وشوهر» تشكيل مي شود و خوشبختانه اسلام براي محكم كردن ارتباط بين آنها توجه خاصي مبذول داشته است .

رسول خدا (ص) انسانها را همانند معادن معرفي كرده است . در فرازي فرموده اند : « الناس معادن كمعادن الذهب و الضفعه »1 يعني انسانها معادني همانند معدن طلا ونقره هستند ، بديهي است اولين نكته اي كه از اين حديث مي توان استفاده كرد اينست كه : انسانها همه داراي ارزش مي باشند ، زيرا معدن ارزشمند است وهر شخص پايبند به شخصيت خود است و هرگز نبايدمورد تحقيرقرار گيرد روي اين اصل زن ومرد بايد حرمت همديگرراحفظ كنند وبا هوشياري كامل از ابراز هر كلمه اي كه باحرمت طرف مقابل مغايرت دارد جداً خودداري كنند و به خاطر داشته باشيم زخم شمشيرها به زودي التيام مي يابد ، ولي يك زخم زبان را نمي توان فراموش كرد .همچنين توجه داشته باشيم كه بي حرمتي تنها در انحصار كلمات و الفاظ نيست بلكه نوع برخوردها و چگونگي نفي واثبات ها ووضع چهره وقيافه نيز نقش بسزائي در حفظ وياپايمال كردن حرمت ديگران دارد ، به طور كلي در پرتو حفظ حرمت واحترام ، بسياري از مناقشات ودرگيريها خودبخود منتفي مي شود وصفا وصميميت خانوادگي استحكام بيشتري مي يابد .

وظايف مرد :

اسلام در خانواده براي هر يك از مرد وزن حقوق عادلانه ودوجانبه اي مقرر داشته وبااين روش ارتباط انساني بين زن ومرد رابابهترين راه وكاملترين شيوه به اتمام رسانيده است .حقوقي كه زن برمرد داردومرد بايد نسبت به آنها وفادار باشد عبارت است از : تامين لباس ـ خوراك ـ مسكن و ... ، بطور كلي مطابق با شان وآبروي زن باشد .

از طرف ديگر ، اسلام مرد را تشويق مي كند كه با توسعه دادن وضع زندگي ، وسائل آسايش و آرامش زن را فراهم سازد .

پيامبر اكرم (ص ) فرموده اند : « بهترين افراد در ميان شما كسي است كه با خانواده اش نيكوتر رفتار كند ، من از همه شما بيشتر به زن واهل خانه خود ، خوشرفتارم »

اولين وظيفه بزرگ مرد اين است كه : تا سر حد توانائي براي زن ، خوراك ، مسكن ،لباس و آنچه را كه مطابق با ميل و در حد شان و آبروي زن است ، تهيه كند .

رسول خدا (ص) مي فرمايد : «خوراك ولباس زن يطور معمول بر مرد واجب است »1

وظيفه دوم : با وجود قدرت و توانائي در تهيه وسايل وسعت وراحتي خانواده كوشش وسعي نمايد و تا حد امكان آنها را فراهم كند . امام صادق (ع) مي فرمايند : « كسيكه براي تأمين وسائل زندگي خود كوشش و فعاليت مي كند مانند، سربازي است كه شمشير بدست گرفته ودر ميدان جنگ ، در راه خدا ، جهاد مي نمايد .2

وظيفه سوم : مرد وظيفه دارد : زن را احترام كند به او حرف بدوزشت وناسزا نگويد و به او ظلم و اذيت و آزار نرساند و نسبت به او بد گمان نباشد ، رسول خدا ( ص) در غير اعمال واجب ، مثل نماز و روزه ، كتك زدن زن را منع كرده است .

وظيفه چهارم : وظيفة ديگر مرد اين است كه كارهاي خارج از قدرت و طاقت زن را به او واگذار نكند ،

امير المؤمنين (ع)به فرزند عزيزش امام مجتبي مي فرمود : « كارهايي را كه خارج از طاقت وامور شخصي زن است به او واگذار مكن ، تا طراوتش بيشتر ، لطاوتش زيادتر و زيبائيش پايدارتر باشد ، زيرا زن شاخة گلي است و قهرمان وكار آزموده نيست كه طاقت كارهاي سنگين راداشته باشد ، با كارهاي طاقت فرسا ارزش وشأ ن اورا از بين نبريد 3

وظيفه پنجم : وظيفه ديگر مرد ، صبروبردباري در برابر اخلاق بدزن مي باشد ! رسول خدا فرمودند : « كسيكه با بد اخلاقي زن خود بسازد ، براي هر نوبت صبر ، خدامند صبر « صبر ايوب » را به او مي دهد ، وبراي هر روز وشب زن خداوند به اندازه اي ريگهاي « عالج » كه سرزمين ريگزاري است ، گناه مي دهد 1

وظيفه ششم : وظيفه ديگري كه مرد نسبت به زن دارد : بايد مرد خودرا نظيف وپكيزه گرداند ، زيرا كثيف بودن مرد ، اضافه بر اينكه براي زن ظلم است گاهي خطرهائي بوجود مي آيد و عفت زن جريحه دار مي شود ، امام زضا (ع) فرمود : « زينت كردن مرد ، خود را نظيف و آماده ساختن ، به پاكي و عفت زن كمك مي كند » 2.

وظيفه هفتم : وظيفه ديگري كه بعهده مرد است : اينست كه در خانه خوش زبان بوده واز سخنان زشت وناروا بپرهيزد .اين صفت به قدري در تحكيم بناي خانواده تأ ثيردارد كه گاهي اگر افراد ، ظاهر زيبايي هم نداشته باشد در اثر خوش بياني و گفتار نرم وملايم در برابر ديگران زيبا و فريبنده جلوه مي كند . رسول خدا (ص) فرمودند : « زيبايي زير زبان است »3

وظيفه هشتم : وظيفه سنگين ديگري كه مرد دارد اينست : به زن خود امر به معروف ونهي از منكر كند اين وظيفه بقدري بزرگ است كه خداي متعال به پيامبر خود دستور مي دهد : « وانذر عشيرتك الاقربين »( شعراء 214) « بستگانت را ازعذاب پروردگار بترسان »

وظيفه نهم : به منظور اينكه ، معمولاً كارها و انديشه هاي زن ازروي احساسات و عواطف است و مال انديشي و حقيقت بيني ، كه درپرتو نوراني فكربوجود مي آيد ، كمتر وجوددارد.اسلام به مرد دستور مي دهد.

حضرت علي (ع) مي فرمايد : « سه چيز زندگي را تباه ونابسامان مي كند : اطاعت اززن ، پيروي از خشم ومتابعت از هوس وشهوت1

وظايف زن :

براي اينكه زندگي خانواده بر اساس نظم وآرامش خاطر باشد واز سعادت محروم نماند اسلام براي زن واجب كرده است ، خودرااز نا محرم حفظ نموده وپاكدامن وعفيف باشد .

ــ يكي از وظايف زن اين است كه بدون اجازة شوهر ازخانه بيرون نرود ، رسول خدا (ص) خارج شدن زن را بدون اجازة شوهر منع كرده وفرموده اند : « اگرزن بي اجازه شوهر از خانه خارج شود ، تمامي فرشتگان آسمان وزمين تا بخانه بر مي گردد اورا لعن ونفرين مي كنند .2

امام صادق (ع) مي فرمايد : « در زمان رسول اكرم (ص) مردي از انصار مسافرت رفت و به زن خود سفارش كرد : تا من بر نگردم از خانه خارج مشو ، بعد از مسافرت شوهر مدتي نگذشت كه پدر آن زن مريض شد زن وقتي خبر مريضي پدرش را شنيد، قاصدي راپيش پيامبر فرستاد كه به او اجازه بدهد به ديدن پدرش برود ، رسولخدا (ص) جواب فرمودند : در خانه بمان واز اطاعت شوهر سر پيچي مكن ، اطاعت شوهر از هر كاري بالاتر است . چند روز گذشت وبيماري پدر سخت شد ، زن باز پيغام داد و اجازه خواست ،امابر خلاف انتظار از طرف رسول خدا جواب منفي شنيد ، چند روز كه گذشت به زن خبردادند پدرش از دنيا رفته است ، باز زن بوسيلة قاصدي از رسول خدا اجازه خواست تا در نماز بر جنازة پدر شركت كند ، ولي باز هم رسول خدا موافقت نكردند ، پدر را به خاك سپردند و بالاخره زن طبق سفارش شوهر از خانه قدم بيرون نگذاشت ، سپس پيغمبر (ص) پيغام دادند : در برابر فرمان برداري تو از شوهرت خداوند تورا وپدرت را آمرزيد1

ــ نسبت به شوهر آزار و اذيت نرسانيد : رسول خدا فرمود :« جايز نيست زن بيش از قدرت وتوانايي بر مرد تحميل كند يا شكايت اورا پيش ديگري ببرد 2

ــ يكي ديگر از وظايف زن خانه داري و خدمت شوهر مي باشد : رسول اكرم (ص) مي فرمايند : « هر زني كه در خانة شوهر به منظور خدمت چيزي را جابجا كند ، خدا به او نظر رحمت مي كند وكسيكه مورد عنايت حق قرار گرفت از عذاب در امان است .3

­­­­­ــ براي شوهرزينت و آرايش كند زينت كردن ، يكي از وظايف لازم و ارزندة زن مي باشد .اسلام در تمامي شئون زندگي براي زن برنامه هاي دلسوزانه طرح كرده است و در اين زمينه هم براي حفظ مرز انساني زن ، زينت وآرايش اورا فقط در خانه و براي شوهر قرار داده و از اينكه زن براي غير از شوهر خود زينت و آرايش نمايد سخت جلو گيري كرده است .

ــ وظيفة ديگر زن اين است كه بدون اجازه و اطلاع شوهر در مال او دخالت نكند ، زيرا اين عمل نسبت به مرد خيانت است و اينگونه خيانتها مانند موريانه رشته هاي صفا و صميميت و اطمينان و آرامش خانواده را نابودميكند .

رسول خدا (ص) مي فرمايند : « زن نبايد بدون اجازه ، مال شوهر را به كسي بدهد ، اگر چنين كند گناهش مال زن است وثوابش مال شوهر »1

ــ يكسري وظايف وحقوقي مرد بر عهدة زن دارد كه زن بايد آنهاراانجام دهد كه از بحث ما خارج است . آري اين بود برنامه هاي حقوقي اسلام پيرامون وظايف زن ، اسلام با اين برنامه ها وبيان مسؤ ليتها براي زن مقام مقتدري در نظر گرفته است تا در كنار مرد زندگي آرام وسعادتمندانه داشته باشد .

منابع:

1 ـ سفينه البحار ج2ص686

2 ـ همان

3 ـ حقوق والدين ص 8 و10و 11

4 ـ همان

5 ـ همان

1 ـ اصول كافي ، ج3

1 ـ جوان ج1 ص 35 ، اصول كافي ج 6 ص 47

1ـ گفتار فلسفي جوان ج 1 ص 460و462

1 ـ سفينه البحار ج 1 ص 68

2 ـ تفسير منهج ج 9 ص 341

3 ـ تفسير الميزان ج 19 ص 341

1 ـ تفسير الميزان ج19 ص341

2 ـ آيين زندگي ص 170

1 ـ سفينه البحار ج 2 ص 168

1 ـ جامع السادات ج2ص141

2 ـ وسايل ابواب مقدمات تجارت باب 23

3 ـ وسائل ابواب مقدمات نكاح ص120

1 ـ وسائل ج7ص16

2 ـ وسائل الشيعه ج7 ص183

3 ـ لزواج في الاسلام ص 196 –918

1 ـ نكاح مستدرك باب 73 ج4

2 ـ وسايل ج7 ص117

1 ـ وسائل ج7ص 116ـ125 )

2 ـ نكاح مستدرك باب 6 ج 12

3 ـ وسايل ج6 ص175

1 ـ وسائل ج7 ص112