.:مشاورحقوقی خانواده:.

-101 آيا عقد موقت عملاً به ضرر زنان نمی باشد ؟ چنانچه عقد موقت با رعايت موازين و شرايط قانونی صورت پذيرد ، از جمله با مهريه معلوم و مدت معلوم و حسب ماده 993 از قانو ن مدنی به ثبت برسد تا اگر فرزند يا فرزندانی حاصل اين وصلت شدامکان دريافت شناسنامه داشته باشند و نسب آنان به پدر قابل اثبات باشد، ضرری متوجه زن نمی گردد به ويژه اگر در زمان عقد موقت پرداخت نفقه نيز شرط شود.

-102 خانمی همسرش ديوانه است و اين امر به اثبات رسيده ، آيا بدون گرفتن طلاق می تواند صيغه يک مرد زن دار شود ؟زن شوهردار تحت هيچ عنوان نمی تواند ازدواج نمايد ، اعم از دائم يا موقت ، ولو اين که همسر وی دچار جنون بوده و جنون وی نيز اثبات شده باشد . مطابق ماده 1050 از قانون مدنی هرکس زن شوهر دار را با علم و آگاهی به اين که دارای همسر است و يا در عده طلاق يا وفات است ، به عقد خود درآورد عقد باطل و آن زن بر شخص

حرام ابدی می شود و اگر عقد از روی جهل واقع شود عقد باطل ولی حرمت ابدی حاصل نمی شود ، به اين معنی که اگر خانم پس از طلاق و گذشت ايام عده اراده کند می تواند ازدواج نمايد. ماده حسب ماده 644 از قانون مجازات اسلامی نيز هر زنی که در قيد زوجيت يا عده  ديگری است، به عقد شخص ديگری درآيد در صورتی که زناشويی صورت  نگرفته باشد و هر مردی که زن شوهردار يا زنی را که در عده ديگری است برای خود تزويج نمايد در صورتی که منتهی به مواقعه (زناشويی به معنای خاص خود ) نشده باشد به حبس از شش ماه تا دو سال و يا از سه تا دوازده ميليون ريال جزای نقدی محکوم می گردد . قابل ذکر است که اين مجازات در صورتی است که عمل عالما صورت گيرد.

-103 آيا مرد می تواند بدون اجازه همسر اول اقدام به عقد موقت نمايد ؟ مرد می تواند اقدام به عقد موقت نمايد و در اين خصوص نيازی به اجازه همسر اول نمی باشد .

-104 اگر مردی بعد از بيست سال زندگی زناشويی و داشتن دو فرزند ، زن ديگری را به عقد موقت درآورده و به همسر و فرزند خود نفقه ای ندهد چه می توان کرد ،آيا همسر اول می تواند مهريه خود را مطالبه نمايد ؟ همسر اول می تواند مطابق قانون در خصوص وصول مهريه خويش اقدام نمايد ، مضافا به اين که نفقه نيز از طرق کيفری و مدنی قابل مطالبه است و فرزندان نيز چنانچه به سن قانونی رسيده باشند شخصا می توانند برای مطالبه نفقه اقدام نمايند و در غير اين صورت مادر ايشان از طريق مراجع ذيصلاح اقدام می نمايد.

-105 اگر زوج بدون اجازه همسر اول اقدام به تجديد فراش نمايد آيا زن می تواند طلاق بگيرد و در صورت اقدام برای طلاق آيا زوجه می تواند مهريه خود را وصول نمايد ؟ يکی از شروط ضمن عقد ازدواج حق طلاق زوجه در صورت ازدواج شوهر بدون رضايت همسر اول و يا عدم رعايت عدالت فيمابين زوجات می باشد ،مضافا به اين که ماده 17 قانون حمايت خانواده نيز چنين حقی را برای همسر اول محفوظ دانسته است و در اين موارد مهريه

نيز قابليت وصول دارد.

-106 اگر زوجه اطلاع يابد که همسرش ازدواج موقت نموده و علاوه بر آن با منشی خود نيز رابطه دارد ، چگونه می تواند تقاضای طلاق نمايد که حق و حقوق 28 سال زندگی خود را نيز دريافت نمايد ؟ زوجه در هرحال می تواند حق و حقوق خود را که عبارت از مهريه و نفقه و اجرت المثل می باشد ، مطالبه ووصول نمايد ، به ويژه که در حال حاضر با الحاق تبصره ای به ماده 336 از قانون مدنی در زمان زندگی مشترک و يا فوت همسر نيز می توان اجرت زحماتی را که در منزل زوج متحمل شده است دريافت نمايد .

-107 چنانچه زوج سه دانگ از ملک خود را به همسرش منتقل نموده و پس از بيست و هشت سال اقدام به جدايی نمايد آيا می تواند ملک را مسترد نمايد ؟ ملکی که توسط زوج به همسرش انتقال قطعی يافته ، قابل استرداد نمی باشد.

-108 وضعيت نفقه در مورد خانمی که شاغل است ، چگونه است و آيا زوجه می تواند در صورت ترک انفاق ، اقدام قانونی نمايد ؟ به موجب ماده 1118 از قانون مدنی زوجه مستقلا می تواند در اموال خود هر تصرفی را که لازم بداند ، انجام دهد و نفقه وی نيز حسب ماده 1107 از قانون مدنی بر عهده شوهر است ، لذا چنا نچه زوج از ترک انفاق نمايد ، زوجه می تواند از طرق قانونی مطالبه نمايد .

-109 اگر مردی نفقه همسر خود را در حد خوراک و پوشاک و مسکن بدهد ، آيا زوجه می تواند برای مايحتاج شخصی خود تقاضای نفقه نمايد ؟ به موجب ماده 1107 اصلاحی از قانون مدنی نفقه شامل کليه نيازها و مايحتاج متعارف زوجه می باشد ، لذا اگر زوج صرفا هزينه  خوراک و پوشاک و مسکن را پرداخت نمايد ، زوجه می تواند مخارج ساير مايحتاج متعارف خود را از قبيل لوازم بهداشتی يا دارو و درمان مطالبه نمايد .

-110 آيا به خانمی که صرفا عقد کرده ولی با همسرش در زير يک سقف قرار نگرفته ، نفقه تعلق می گيرد ؟ از زمانی که صيغه عقد جاری می شود ، زوجه حق نفقه دارد .

-111 اگر مردی شش ماه از پرداخت نفقه خودداری نمايد ، آيا زوجه حق طلاق دارد ؟چنانچه زوج از پرداخت نفقه استنکاف نمايد ، زوجه می تواند به مراجع ذيصلاح کيفری و يا حقوقی مراجعه و تقاضای نفقه نمايد و اگر زوج با صدور حکم دادگاه نيز از پرداخت آن خودداری نموده و يا عاجز از پرداخت باشد ، زوجه به موجب ماده 1129 از قانون مدنی و يا شرط اول بند دوم عقد نامه تقاضای طلاق نمايد.

-112 اگر نفقه ای که مرد پرداخت می کند بسيار ناچيز باشد که امور زندگی خانواده اداره نشود ، تکليف زوجه چيست ؟ زوجه می تواند از طريق مراجع ذيصلاح کيفری يا حقوقی اقدام نمايد و دادگاه با جلب نظر کارشناس مربوط ، ميزان نفقه را تعيين می نمايد .

-113 اجرت المثل چيست ؟تبصره 6 از ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق که درسال 1371 در مقام رفع اختلاف مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در مجمع تشخيص مصلحت نظام به تصويب رسيد در مورد زمانی است که شوهر اقدام به درخواست طلاق نمايد و اين درخواست ناشی از تخلف زوجه از وظايف زناشويی يا سوء رفتار زوجه نباشد ، در اين صورت زوج مکلف است که اجرت زحماتی را که زوجه در طول زندگی مشترک متحمل شده است ، در زمان طلاق بپردازد ، ميزان اجرت المثل استحقاقی توسط کارشناس تعيين می گردد .

-114 انتقال نيمی از اموال زوج به زوجه چگونه است ؟ در بند اول عقد نامه قيد شده است که هرگاه طلاق به درخواست زوجه نبوده و طبق تشخيص دادگاه درخواست طلاق ناشی از وظايف همسری يا سوء رفتار و اخلاق وی نباشد ، زوج مکلف است تا نصف دارايی موجود خود را که در ايام زناشويی با او به دست آورده يا معادل آن را طبق نظر داگ اه بلاعوض به زوجه منتقل نمايد .چنانچه ملاحظه می شود اين بند دارای چند شرط است :

الف ) درخواست طلاق از جانب زوج باشد ، بنابراين اگر زوجه به هر دليلی درخواست طلاق نمايد، مشمول اين بند نمی باشد.

ب ) درخواست طلاق به دليل سوء رفتار زوجه يا تخلف وی از وظايف زناشويی نباشد.

ج ) اموال در زمان زندگی مشترک حاصل شده باشد ، لذا چنانچه زوج قبل از ازدواج دارای اموالی باشد، قابل انتقال به زوجه نمی باشد.

د ) در اين بند قيد شده است تا نيمی از اموال منتقل می گردد ولذا محتمل است که دادگاه به يک سوم اموال يا کمتر يا نصف آن رای صادر نمايد.

-115 اگر زنی شاغل بوده و از ابتدای زندگی مشترک ، در منزل شوهر و خارج از منزل مشغول باشد وضعيت اجرت المثل وی چگونه  است ؟ اجرت المثل با توجه به مدت زناشويی و اقداماتی که زوجه در انجام امور منزل ، فرزندان و تحصيلات آن ها و مخارجی که زوجه متحمل شده است ، تعيين می گردد .

-116 آيا زوجه در قبال کارهای منزل ، نگهداری و شيردادن فرزند تعهدی دارد ؟زوجه تعهدی در انجام امور منزل مثل پخت و پز ندارد ، لکن عرف و عادت و اخلاق اقدام به اين امور را بر عهده زوجه ﻧﻬاده است . در مورد شير دادن فرزند چنانچه بغير از شير مادر امکان ديگری وجود نداشته باشد ، مادر مکلف به شيردهی می باشد .

-117 اگر زوج به همسر خود وکالت داده و به خارج از کشور رود آيا زوجه می تواند اموال او را بفروشد و يا به خود منتقل کند ؟

زوجه صرفا در حدود وکالتی که به او داده شده است ، اقدام می نمايد وچنانچه در وکالت نامه فروش يا انتقال به خود قيد شده باشد ، می تواند در اين خصوص اقدام نمايد و در غير اين صورت اختياری ندارد .

حضانت

-118 اگر پدری متواری بوده و طلاق غيابی واقع شده و حضانت طفل به مادر واگذار شده باشد ، آيا مادر می تواند ازدواج نمايد  ؟با ازدواج مجدد مادر حضانت از وی سلب می گردد ، لکن در صورت متواری بودن پدر ، چنانچه خبری از وی نبوده و عدم دسترسی به وی طولانی باشد مادر می تواند با مراجعه به اداره سرپرستی به عنوان امين موقت تعيين و حضانت طفل را برعهده داشته باشد .

-119 اگر مردی در مورد فرزندان وکالت بلاعزل به مادر داده باشد ، آيا مادر می تواند تقاضای قيمومت نمايد ؟

حق قيمومت صرفا با فوت پدر حاصل می شود و چنانچه پدر در قيد حيات باشد ، نمی توان از اين حق استفاده نمود.

-120 چنانچه حضانت فرزندان ( دو فرزند ) در زمان طلاق به مادر واگذار شده باشد ، آيا مادر می تواند ازدواج نمايد ؟ ازدواج مجدد مادر از موارد سلب حضانت اوست ، بنابراين مادام که حضانت را برعهده دارد ، نمی تواند ازدواج نمايد .

-121 در صورتی که پدر معتاد و مجهول المکان بوده و جد پدری نيز در قيد حيات نباشد ، مادر در چه سنی می تواند تقاضای  قيمومت نمايد ؟ مادر می تواند از طريق اداره سرپرستی تقاضای امين موقت نمايد و حضانت فرزندان را عهده دار باشد. غيبت مرد موجب قيمومت نبوده و تنها با فوت وی می توان تقاضای قيمومت نمود .

-122 آيا حضانت فرزند شش ساله پس از فوت پدر به عهده پدر بزرگ ( جد پدری ) است ، يا مادر ، وضعيت نفقه فرزند چگونه است ؟  پس از فوت پدر حضانت به هرحال به موجب قانو ن حق واگذاری  فرزندان شهيد و متوفی ، بر عهده مادر است و نفقه فرزند يا  فرزندان توسط کارشناس تعيين و مادر تسليم می گردد ، لکن اموری که ناشی از ولايت است مانند اجازه ازدواج يا خروج از کشور و يا خريد و فروش ملک با جد پدری می باشد .

39

-123 اگر پدر در قبال فرزندان متعهد به پرداخت نفقه بوده ، لکن پس از مدتی به دليل بيکاری از ادای آن خودداری کند ،  چه بايد کرد ؟ به مصداق لايکلف الله نفسا الا وسعها ، هر کس به ميزان توانايی خويش مسئول است و در مورد نفقه فرزند نيز است طاعت و توانايی پدر لحاظ می گردد.

-124 اگر مادری از دخترش وکالت داشته باشد ، آيا می تواند به دليل عدم صلاحيت داماد حضانت نوه خود را بر عهده گيرد ؟مادر بزرگ چنانچه وکالت در توکيل داشته باشد می تواند از طريق وکيل دادگستری اقدام نموده و در صورت اثبات عدم صلاحيت پدر ،  بدوا مادر مکلف به نگهداری طفل می باشد و اگر مادر فاقد قدرت و توانايی باشد ، مادر بزرگ چنانچه دارای صلاحيت باشد عهده دار حضانت می گردد .

-125 اگر طفل پس از طلاق با پدر زندگی نموده و حاضر به ملاقات مادر نباشد آيا می توان از دادگاه ملاقات اجباری گرفت ؟مادر می تواند با مراجعه به دادگاه ، نحوه ملاقات را تعيين نمايد لکن در خصوص مورد لازم است با ظرافت و رعايت اصول روانشناختی چنانچه طفل مايل باشد اقدام نمود تا در اين رهگذر آسيبی متوجه طفل نگردد .

-126 اگر مردی در اثر بيماری بدبينی همسرش را مورد آزار جسمی و روحی قرار داده و او را حبس نمايد ، آيا زوجه می توانند ادعای خود را مبنی بر بيماری همسرش ثابت کرده و اقدام به طلاق نمايد ؟ دادگاه خانواده با معرفی زوج به پزشکی قانونی در مورد صحت  وسقم ادعای زوجه بررسی و چنانچه حسب نظريه پزشک قانونی زوج دارای بيماری روانی باشد به نحوی که ادامه زندگی موجب عسر و حرج زوجه گردد حکم به طلاق و جدايی صادر خواهد شد ، ضمنا زوجه  نيز می تواند جهت اثبات ادعای خويش از گواهی های پزشکی مبنی ورود ضرب و جرح توسط همسرش در دادگاه استفاده نمايد.

-127 اگر زوج به همسرش وکالت در طلاق تفويض نمايد ، آيا خود نيز می تواند از اين حق استفاده کند ؟ اصولا وکالت تفويض اختيار در امری است که شخص خود قادر به انجام  آن باشد ، بنابراين اگر زوج به زوجه وکالت در طلاق داده شخصا  نيز می تواند اقدام به طلاق نمايد ، مضافا به اين که مطابق ماده 959 از قانون مدنی هيچ کس نمی تواند حق استفاده يا اجرای تمام يا قسمتی از حقوق مدنی را از خود سلب نمايد .

-128 در مورد ناتوانی جنسی زوج چه بايد کرد ، آيا می توان در مورد طلاق اقدام نمود ؟ چنانچه ناتوانی جنسی قبل از عقد موجود بوده و زوجه پس از عقد  آگاه شود، در حالی که حتی يک بار زناشويی واقع نشده باشد ، زوجه بايد بلافاصله اقدام به فسخ عقد ازدواج نمايد، لکن اگر پس ازمدتی حادث شود زوجه می تواند با استفاده از ماده 1130 قانون مدنی به عنوان عسر و حرج اقدام به طلاق نمايد.

-129 چنانچه شوهری نسبت به همسرش ايراد ضرب و جرح داشته باشد ، چگونه می توان ثابت کرد و آيا از موارد طلاق تلقی می گردد؟اگر آثار ضرب و جرح در بدن زوجه نمايان باشد ، می تواند با مراجعه به پزشکی قانونی کواهی دريافت و اقدام به شکايت کيفری نمايد و از شهودی که حاضر و ناظر برخورد فيزيکی و آزار جسمی باشند در دادگاه استفاده نمايد . در خصوص طلاق نيز تحت عنوان عسر و حرج می توان اقدام نمود .

-130 ميزان ارث زوج و زوجه چگونه است ؟اگر زوجه فوت نموده و تنها وارث وی شوهرش باشد، به سخن ديگرفاقد فرزند و پدر و مادر و غيره باشد، زوج مالک تمام ارث زوجه می شود. اگر زوج فوت نموده و زوجه تنها وارث وی باشد به ميزان  ربع از اموال منقول و به همين ميزان از قيمت اموال غير منقول ارث م یبرد و مابقی حکم اموال بلاوارث را دارد . در موارد فوق چنانچه هريک از زوج يا زوجه وصيت نموده باشد و يا مديون باشد ،پس از کسر ديون به ترتيبی که قانون تعيين نموده است و بعد از کسر آنچه وصيت شده است، ارث به زوج يا زوجه می رسد.

-131 سهم همسر دوم پس از مرگ زوج چيست ، اگر فرزند نداشته باشند به چه نحوی تقسيم می شود؟سهم زوجه اگر فرزندی از متوفی باقی نباشد ربع از ماترک است (پس از کسر وصيت و ديون ) و اگر فرزند باقی باشد يک هشتم ازماترک به صورت فوق است ، اين سهم مابين دو همسر به تساوی تقسيم می گردد.

-132 آيا پدر و مادر می توانند سهم پسر و دختر خود را مساوی  قرار دهند ؟سهم الارث پسر دو برابر دختر ميباشد، لکن چنانچه پدر و مادری وصيت نمايند که به طور تساوی ارث ببرند، صرفنظر از اين کسی بيش از ثلث مال را نمی تواند وصيت کند و يا کسی را از ارث محروم کند، اگر اين وصيت مورد قبول ورثه قرار گيرد قابل اجراست.

-133 پدری در زمان حيات خود تنها دارايی خود را عبارت از يک باب خانه بوده به پسرش منتقل کرده است و پس از فوت وی مالی برای ساير فرزندان و زوجه باقی نمانده است ، آيا می توان با مطالبه مهريه مادر خانه ای را که به نام پسر است فروخت و مهريه را وصول کرد ؟مطابق قانون هر مالکی در مايملک خود حق هرگونه دخل و تصرف را دارد، پدر نيز می تواند در زمان حيات خوي ش، ملک خود را به فرزندش يا هر شخص ديگری منتقل نمايد و اگرچه مهريه قابل مطالبه است، لکن در زمانی که مالی از متوفی باقی مانده باشد . مهريه را نمی توان از طريق فروش مال ديگری وصول نمود.

134 - پدری دو دانگ از مغازه خود را به پسرش منتقل کرده است ، آيا می توان آن را مسترد نمود ؟چنانچه با ميل و رضايت خويش ، انتقال قطعی داده است قابل استرداد نمی باشد .

135 - زوج منزل شخصی خود را به موجب وصيت نامه رسمی به همسرش تخصيص داده است ، آيا ورثه می توانند ادعايی داشته باشند ؟هر شخصی قادر است نسبت به ثلث مال خويش وصيت نمايد ، چنانچه ملک مزبور در حد ثلث مال متوفی باشد ورثه نمی توانند مدعی شوند و اعتراضی نمايند ، لکن اگر بيش از ثلث ماترک متوفی باشد ، نسبت

به ثلث نافذ و بقيه آن به موجب قانون مابين ورثه تقسيم خواهد شد ، لکن چنانچه ورثه موافق بوده و وصيت را تنفيذ نمايند قابل اجراست به سخن ديگر رضايت ورثه ملاک عمل است ، اگر موافق باشند مشکلی نخواهد بود .

-136 آيا ماترک مادر ( اموال باقی مانده پس از فوت ) به طورتساوی فيمابين دختر و پسر تقسيم می گردد ؟

با رعايت سهم پسر، دو برابر دختر تقسيم می شود.

-137 آيا پدر می تواند به موجب وصيت نامه اموال خود را مابين همسر و فرزندان تقسيم نموده و دو فرزند خود را از ارث محروم نمايد ؟

مطابق ماده 837 از قانون مدنی اگر کسی به موجب وصيت يک يا چند نفر از ورثه را از ارث محروم نمايد ، وصيت وی نافذ نمی باشد ، به اين معنا که اگر کسانی که از ارث محروم شده اند موافقت نمايند ، وصيت قابل اجراست و در غير اين صورت نسبت به ثلث آن نافذ است ، لکن چنانچه در زمان حيات خويش اموال را به تعدادی ازفرزندان انتقال قطعی دهد، فاقد ايراد قانونی است.

43-138 سه دانگ از منزلی به نام پدر و سه دانگ ديگر به نام مادرمی باشد ، آيا پس از فوت ايشان پدر بزرگ و مادر بزرگ و عموو عمه وديگران وارث تلقی می شوند؟

در صورت وجود فرزند، عمو و عمه از ارث محروم می باشند ، لکن به هرحال جد مادری و پدری نسبت به سهم خود ارث می برند.

139- اگر مردی اموال خود را به پدرش منتقل نمايد ، تکليف همسروی چه می شود؟اگر در زمان حيات خويش نسبت به انتقال اموال اقدام نمايد، زوجه پس از فوت شوهر می تواند از مابقی اموال ارث ببرد و چنانچه مالی باقی نباشد، زوجه سهمی نخواهد داشت.

140 - اگر کسی که تقاضای اجرائيه کرده، از ادامه اجرا منصرف شود و يا با طرف به توافق برسد و يا از مطالبه طلب خود مثلاً مهريه، به علت اين که مشکل خانوادگی حل شده، صرف نظر کند؛  کليف حق الاجرا چه می باشد؟ پس از ابلاغ اجرائيه، حق الاجرا حتماً وصول می شود و حق الاجرا به عنوان حقوق دولت با مصالحه طرفين يا انصراف متقاضی منتفی نمی شود. فقط در رابطه با اجرای مهريه، به جهت تسهيل مصالحه زوجين، براساس قانون تنظيم بخشی از مقررات مالی دولت، چند سالی است که اگر از اجرای مهريه صرفنظر شود، ديگر حق الاجرا دريافت نمی شود.