.:مشاورحقوقی خانواده:.

چگونگی درخواست اجرت المثل

در حقوقی که اسلام برای زنان در نظر گرفته است، این مسأله تأکید شده است که اگر مرد بخواهد همسرش را طلاق دهد، باید تمام حق و حقوق او را پرداخت نماید و بعد او را طلاق دهد. علاوه بر نفقه و مهریه، اجرت‌المثل نیز یکی از حقوقی است که اسلام برای زن در نظر گرفته است و مرد باید علاوه بر مهریه و نفقه، اجرت‌المثل ایام زناشویی را پرداخت کند.

 بدین معنی که اسلام برای زن وظایف خاصی را در زندگی زناشویی معین کرده است که تمکین عام (حضور در زندگی مشترک و عمل به وظایف مشخص شده از طرف قانون و شرع برای زن) و تمکین خاص (عمل کردن به وظایف زناشویی) نام دارد. پس اگر زن در ایام زندگی زناشویی کاری به جز این موارد به دستور شوهرش انجام دهد، استحقاق دریافت پاداشی را دارد که اصطلاحاً اجرت‌المثل نامیده می‌شود. بنابراین هرچه تعداد سال‌های زندگی مشترک بیشتر باشد این حقوق افزایش می‌یابد.

شیردادن، مراقبت از فرزند، پرستاری از شوهر و... واکسن زدن کودکان، نگهداری از مادرشوهر و پدرشوهر و... از مواردی است که زن می‌تواند برای انجام آن درخواست دریافت اجرت‌المثل نماید.

قبلاً اجرت‌المثل فقط در زمان طلاق در کنار مهریه و نفقه به زن پرداخت می‌شد. ولی از زمانی که در قانون مدنی تصویب شد، مانند مهریه عندالمطالبه گردید و هر زمان که زن در طول زندگی مشترک بخواهد می‌تواند این حق را از همسرش طلب کند.

برای درخواست اجرت‌المثل نیز مانند سایر دادخواست‌های حقوقی و کیفری، باید دادخواستی را تنظیم و به دادگاه ارائه کرد. در ضمن زنی که خواهان دریافت اجرت‌المثل است باید ادعای خود را ثابت کند. در این دادخواست حضور شهود از اهمیت بالایی برخوردار است و یکی از دلایل اثبات دعوی است. علم قاضی نیز دلیل دیگر بر اثبات این ادعاست.

پس از ارائه‌ی دادخواست زن، دادگاه احضاریه ای برای مرد صادر می‌کند و با احضار مرد به دادگاه در اولین جلسه، زن ادعا می‌کند که در زمان زندگی زناشویی کارهای زیادی انجام داده که چون به خواست همسرش بوده است، وجه معادل این کارها را می‌خواهد.

اگر مرد این مسأله را نپذیرد، زن باید ادعای خود را ثابت کند و اگر مرد این امر را بپذیرد و بخواهد دستمزد همسرش را بپردازد، پرونده برای تعیین مبلغ قابل پرداخت به کارشناس ارجاع داده می‌شود. مبلغی که توسط قاضی تعیین می‌شود باید به حساب کارشناس واریز گردد تا کار کارشناسی را آغاز نماید. البته ممکن است این مبلغ کمتر یا بیشتر از این مقدار باشد.

اگر نظریه‌ی کارشناسی مورد اعتراضی یکی از طرفین بود، در این زمان پرونده به هیأت سه نفره ارجاع داده می‌شود. اگر رأی این هیأت نیز مورد قبول نبود، پرونده قابلیت ارجاع به هیأت پنج نفره و هفت نفره را هم دارد. در هر حال هر زمان که قاضی احساس کند که طرفین قصد طولانی کردن دادگاه و تلف کردن وقت را دارند با رأی و نظر خود می‌تواند جلسه را ختم و نظریه خود را ثابت کند.

اجرت‌المثل مانند مهریه است و اگر مرد بعد از گذراندن مراحل قانونی ملزم به پرداخت آن گردد و از انجام آن سر باز زند، زن می‌تواند مطابق قانون درخواست اعمال ماده‌ی دو قانون محکومیت‌های مالی را بکند و همسرش را تا زمان پرداخت این دین به زندان بیندازد.