.:مشاورحقوقی خانواده:.

احكام ازدواج موقت(1)۱ازدواج موقت چيست؟

 رابطة زناشويي كه به صورت موقت بين زن و مرد برقرار مي‌شود در مقابل مهريه‌اي كه زن مطالبه مي‌كند با شرايط و قوانين مخصوصي كه چكيده‌اي از آن ذكر مي‌شود.

طريقه خواندن صيغة ازدواج موقت

الف: اگر خود زن و مرد بخواهند صيغة عقد موقت را بخوانند، بعد از اينكه مدت و مهر را معين كردند زن بگويد:

«زَوَّجتُكَ في المُدَّه المَعلومِهِ عَلَي المَهرِ المَعلوم»

يعني: من خودوم را به همسري تو در مدت معين با مهر معين در آوردم.

و مرد بدون فاصله بگويد «قَبِلتُ» قبول كردم.

ب: اگر افراد ديگري را وكيل مي‌كنند. اول وكيل زن به مرد بگويد:

«مَتَّعتُ مُوَكِّلَتي مُوَكِّلَكَ في المدهِ المَعلومِه عَلي المَهِر المَعلوم»

يعني: موكله خودم را به همسري موكل تو در مدت معين با مهر معين درآوردم.

و وكيل مرد بدون فاصله بگويد: «قَبِلتُ لموَكلي هكذا»

يعني: قبل كردم براي موكلم با همان شرايط

ج: ممكن است صيغة عقد موقت فقط توسط يكي از طرفين (زن و مرد) خوانده شود. مثلاً اگر مرد صيغه را مي‌خواند ابتدا به زن بگويد: آيا من وكيلم تو را با مدت و مهر معلوم شده به عقد خود در آورم و زن در جواب مي‌گويد: آري آنگاه مرد اين گونه صيغه را جاري مي‌كند.

«زَوَّجتُ مُوَكِّلَتي لِنَفسي فِي المُّدهِ المَعلومَهِ عَلَي المَهر المَعلوم»

من موكله‌ام را به ازدواج خود درآورم در مدت و مهر مشخص شده. سپس دوباره مرد بگويد «قَبِلتُ لنفسي هكذا» قبول كردم براي خودم با همان شرايط.

نكته 1: اكثر مراجع تقليد فرموده‌اند: به احتياط واجب صيغة عقد، بايد به رعبي صحيح خوانده شود (كه البته كار آساني است) ولي اگر خود زن و مرد نتوانند صيغه را به عربي صحيح بخوانند، به لفظ غيرعربي هم مي‌توانند، بخوانند. و برخي از علما فرموده‌اند: اگر ممكن ايت، وكيل بگيرند تا به عربي خوانده شود (براي رعايت احتياط هر كس به رساله مرجع خود مراجعه كند)

نكته2: قصد طرفين از خواندن صيغه اين باشد كه با گفتن اين الفاظ رابطة همسري در ميان آن دو برقرار گردد.

سوال مهم: آيا دختري كه به سن بلوغ رسيده و رشيده است يعني مصلحت خود را تشخيص مي‌دهد براي ازدواج موقت نياز به اذن پدر يا جد پدري دارد؟

جواب: مراجع تقليد به اين سوال جوابهاي مختلفي داده‌اند بعنوان نمونه: آيت‌الله بهجت اذن پدر را لازم نمي‌دانند و مي‌فرمايد بدون اذن هم عقد صحيح است، اما مرتكب گناه شده‌اند.

برخي ديگر مي‌فرمايند احتياط واجب اين است كه اذن بگيرد. برخي ديگر اذن پدر را لازم مي‌دانند.

نكته1: دختر اگر باكره نباشد، يعني قبلاً شوهر كرده باشد براي ازدواج موقت نياز به اذن پدر يا جد پدري ندارد.

نكته2: برخي از مراجع فرموده‌اند اگر همسر مناسبي براي دختر پيدا شود ودختر بخواهد با پسري كه شرعاً و عرفاً هم كفو او مي‌باشد، ازدواج كند و پدر مانع او مي‌شود و سخت‌گيري مي‌كند اجازه او لازم نيست.

- زني كه صيغه مي‌شود اگر در عقد شرط كند كه شوهر با او نزديكي نكند، عقد و شرط او صحيح است و شوهر فقط مي‌تواند لذتهاي ديگر از او ببرد ولي اگر بعداً به نزديكي راضي شود، شوهر مي‌تواند با او نزديكي نمايد.

- زني كه ازدواج موقت كرده، از شوهر موقت خود ارث نمي‌برد و شوهر هم از او ارث نمي‌برد مگر اينكه ارث بردن را موقع عقد شرط كرده باشد.

- زني كه ازدواج موقت كرده مي‌تواند بدون اجازة شوهر از خانه بيرون رود ولي اگر بواسطة بيرون رفتن، حق شوهر از بين مي‌رود بيرون رفتن او حرام است.

نكته: برخي از مراجع فرموده‌اند: بنابر احتياط در صورتي هم كه حق شوهر از بين نمي‌رود، بدون اجازة شوهر از خانه بيرون نرود.

- مرد مي‌تواند مدت باقي مانده از ازدواج موقت را ببخشد و به آن پايان دهد. در اين صورت اگر با آن زن نزديكي كرده بايد تمام مهر او اگر نزديكي نكرده بايد نصف آن را بدهد.

- اگر مرد مي‌خواهد زن موقت خود را به عقد دائم خود در آورد و با ازدواج دائم كند، يا بايد صبر كند تا مدت ازدواج موقت تمام شود يا اينكه باقي ماندة مدت را به زن ببخشد، آنگاه او را به عقد دائم خود درآورد.

- در ازدواج موقت، مهرية حتماً بايد معلوم گردد و مهريه متعلق به زن است و هر چيزي كه ارزش مالي داشته باشد مي‌تواند مهريه قرار بگيرد.

- ازدواج موقت طلاق ندارد، هر زمان مدتش تمام شود يا مرد مدت را به زن ببخشد از قيد همسري او رها مي‌شود و پاك بودن از عادت ماهيانه و شاهد گرفتن لازم نيست.

- سوال : آيا زن بعد از تمام شدن مدت ازدواج موقت، عده دارد؟ (يعني بايد مدت زمان خاصي را صبر كند و سپس ازدواج دائم يا موقت كند؟)

جواب: الف) اگر زن يائسه باشد يعني در سني باشد كه ديگر خون نمي‌بيند. (زنان سيده 60 سال قمري و در غير سادات 50 سال قمري) بعد از تمام شدن مدت ازدواج موقت، بدون نگه‌داشتن عده مي‌توان دوباره با فرد ديگر ازدواج دائم يا موقت نمايد.

ب) اگر زني يائسه نيست ولي در ازدواج موقت دخول از طرف مرد صورت نگرفته بعد از پايان مدت عقد موقت، زن مي‌تواند بدون نگه داشتن عده با فرد ديگري ازدواج دائم يا موقت نمايد.

ج) اگر زني يائسه نيست ولي به عللي خون حيض نمي‌بيند بعد از پايان مدت ازدواج موقت كه در آن دخول صورت گرفته بايد 45 روز و اگر حيض مي‌بيند به مقدار دو حيض، عده نگه دارد.

- ازدواج موقت با زنان اهل كتاب مانند مسيحي و يهودي مانعي ندارد.

نكته: برخي از مراجع، مجوسيان (زرشتيان) را اهل كتاب مي‌دانند و برخي ديگر نه.

- زن مسلمان نمي‌تواند با مردان كافر چه اهل كتاب و چه غير آن ازدواج موقت كند.

- اگر مرد، زني را باي خود عقد كند دائمي باشد يا موقت، تا وقتي كه آن زن در عقد اوست نمي‌تواند با خواهر آن زن ازدواج نمايد چه دائم و چه موقت.

- مرد بدون اجازة زن خود چه دائم و چه موقت نمي‌تواند با خواهرزاده و برادرزادة آن زن ازدواج كند چه دائم چه موقت. ولي اگر بدون اجازة زنش آنان را عقد نمايد و بعداً زن بگويد به آن عقد راض هستم، اشكال ندارد.

- همانطور كه با ازدواج دائم مادرزن براي هميشه با مرد محرم مي‌شود در ازدواج موقت نيز محرم ابدي مي‌شوند.

- ازدواج موقت با زنان زناكار مكروه مي‌باشد خصوصاً اگر زن مشهور به زنا باشد.