.:مشاورحقوقی خانواده:.

علت ممنوعیت صیغه از نظر علمای سنی

بی توجهی اهل سنت به سیره و سنت رسول خدا و برتری دادن

 سخن عمر بن خطاب بر سنت ایشان است .

 در رابطه با ازدواج موقت توجه به این نكته ضروری است:

 از زمان پیامبر(ص) ازدواج موقت مشروعیت داشته و در زمان ابوبكر نیز عمل می‏شده است؛ ولی خلیفه دوم آن را منع نمود. این روایت مكرر در متون شیعه و اهل سنت نقل شده است كه خلیفه دوم اعلام كرد:"متعتان كانتا فی عهد رسول‏اللّه‏ و انا احرمهما و اعاقب علیهما"و یا"انا محرمهما و معاقب علیهما"؛ یعنی، دو متعه (متعة الحج و متعه زنان) در زمان پیامبر(ص) وجود داشت ولی من آن دو را تحریم نموده و عامل آنها راعذاب می‏كنم.

 از طرفی در قرآن مجید موضوع متعه یا ازدواج موقت مطرح شده است :"فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجور هن فریضة; زنانی را كه متعه می كنید, مهریه ءآن ها را واجب است بپردازید".(1)

 از این آیه استفاده می شود اصل تشریع ازدواج موقت , قبل از نزول این آیه ,برای مسلمانان مسلم بوده است , كه در این آیه نسبت به پرداخت مهریهء آن هاتوصیه می كند. امام صادق (ع)می فرماید:"حكم متعه در قرآن نازل شده و سنت پیغمبر(ص)بر طبق آن جاری گردیده است".(2)

 فلسفهء اصلی ازدواج موقت , حفظ عفت و پیشگری از فحشا و منكر است . طرح ازدواج موقت , نه شرایط سنگین ازدواج دائم را دارد و نه زیان های فجایع جنسی وفحشا را .

هدف از ازدواج موقت , بی بند و باری و عیاشی نیست ; از این رو ضوابط خاص خود را دارد, ولی متأسفانه این سنت در زمان خلیفهء دوم تعطیل شد, كه هنوز آثار منفی آن باقی است .

برخی از علل تحریم متعه توسط عمر بن خطاب و توجیهات اهل سنت:

 1ـ زندگی مسلمانان در زمان عمر بن خطّاب، بسیار مرفّه گردید، مسلمانان در سایه ثروت‏هایی كه به دست آوردند، روی به تمتّعات جنسی آوردند و پیامد این تحوّل این شد كه بازار متعه رواج یافت و بازار ازدواج دائمی كساد شد. عمر بن خطاب برای حفظ بنیان خانواده، ازدواج متعه‏ای را تحریم كرد(4)

 2ـ در سایه‏ی پیشرفت‏ها و پیروزی‏های نظامی، اسیران فراوانی به جزیرة‏العرب آورده شدند. در میان اسیران دختران زیبارویزیادی وجود داشتند، مسلمانان به جای ازدواج دائم، با این دختران ازدواج متعه‏ای می‏كردند و عمر بن خطاب، مسلمانان را از این عمل نهی كرد . (5)

 3ـ مسلمانان به خاطر ثروت‏های فراوانی كه به دست آوردند، به مكه مسافرت می‏كردند، در مكه مدت‏ها می‏ماندند، در اینمدّت به خاطر دوری از خانواده خود، ازدواج متعه‏ای می‏كردند و پس از مدتی به وطن خود بازمی‏گشتند. پس از آن از این زنان بچهبه دنیا می‏آمد، مادران ، این بچه‏ها را به بیت‏المال تحمیل می‏دادند. عمر بن خطاب متعه را نهی كرد تا بچه‏های بی‏سرپرست،به وجود نیایند. (6)

 4ـ مسلمانانی كه به مكه می‏رفتند، كنیزان را می‏خریدند و آزاد می‏كردند. پس از آزاد كردن آن‏ها، مسلمانان با آن‏ها ازدواج متعه‏ای می‏كردندو عمر بن خطاب از این عمل نهی كرد. (7)

 5ـ نیروهای رزمی و غیر آنان كه به خارج از شهر و دیار خود می‏رفتند، در دیار غربت، ازدواج متعه‏ای می‏كردند و دیر به وطن خودبرمی‏گشتند. زنان این مسلمانان از دست شوهرانشان به عمر بن خطاب شكایت می‏كردند و عمر بن خطاب هم برای این كه اینشوهران به خانواده خود برسند، نكاح متعه‏ای را منع كرد و دستور داد بیش از چهار ماه حق ندارند دور از خانواده خود باشند. (8)

 این‏ها توجیهاتی است كه از سوی برخی اظهار شده است.

 نكته‏ای كه باید به آن توجه شود این است كه علمای اهل سنّت پیرونهی عمر بن خطاب هستند و كار او را درست می‏دانند و برخی از آنان همین الان ازدواج متعه‏ای را مانند زنا می‏دانند و آن را زنا به حساب می‏آورند و به خاطر زنا بودن آن را حرام می‏دانند (9)

 ولی از دیدگاه فقه شیعه، متعه هیچ‏گونه اشكالی ندارد و این گونه تخلفاتی كه احیانا از برخی خلافكاران سر می زده توجیهی برای تحریم حكم و دستور الهی نمی شود و با این توجیهات نمی توان در دین خدا تغییر ایجاد كرد و احكام الهی را تعطیل كرد اگر از متعه كه راهكار شرعی و قانونی برای تعدیل قوه شهوانی در مرد و زن است جلوگیری شود، مسلما مردم به فساد و به زنا روی خواهند آورد كما اینكه روی آورده اند لذا علی (ع)می فرماید: "اگر عُمَر متعه را تحریم نمی كرد, احدی جز افرادی كه سرشتشان منحرف و شقی و بدبخت هستند زنا نمی كرد." .(3)

 منابع:

۱.نساء(4 آیهء 24

 2.تفسیر نمونه , ج 3 ص 336

 3.استاد مطهری , نظام حقوق زن در اسلام , ص 83

 4 - المیزان، ج 4، ص 295، به نقل از تفسیر الدّر المنثور.

 5 -همان، ص 296به نقل از الاصابة.

 6 -همان، ص 296.

 7 - متعه و آثار حقوقی و اجتماعی آن، نوشته‏ی دكتر محسن شفائی، ص 167، چاپ ششم

 8 -همان.

 9 -المیزان، ج 4، ص 301، 306 و 310.